Những lưu ý khi lựa cho biện pháp tránh thai cho mình

Theo thống kế của Tổng cục Dân số – Kế hoạch hoá gia đình, hằng năm có tới 1/3 các trường hợp mang thai trên thế giới là mang thai ngoài ý muốn; 36% vị thành niên cho biết có quan hệ tình dục không sử dụng biện pháp bảo vệ.

Tại Việt Nam, theo số liệu của Tổng cục Thống kê, mỗi năm dân số nước ta tăng thêm khoảng 1 triệu người. Tuy nhiên, các kết quả điều tra cho thấy 29,6% phụ nữ độ tuổi 15 – 24 chưa được đáp ứng và hiểu nhiều về biện pháp hiện đại như dùng thuốc hay cấy que cấy tránh thai… Tỷ lệ nạo phá thai, bao gồm cả phá thai ở trẻ vị thành niên và thành niên còn chiếm tỷ lệ cao. Việc phá thai lặp lại còn khá phổ biến, tỷ lệ vô sinh đang gia tăng và có xu hướng trẻ hoá.

Việc quyết định loại biện pháp tránh thai và phương pháp sử dụng là quyết định cá nhân của mỗi người sử dụng. Nhân viên Y tế có thể hướng dẫn và tư vấn cho người sử dụng nên sử dụng phương pháp nào phù hợp và tốt nhất cho mỗi cá nhân để tránh thai an toàn và hiệu quả.

Mặc dù hầu hết các phương pháp tránh thai đều có hiệu quả cao khi được sử dụng đúng cách, tuy nhiên không có biện pháp nào có thể bảo vệ hoàn toàn người sử dụng. Người sử dụng nên xin tư vấn từ nhân viên Y tế và thảo luận với của mình là yếu tố rất quan trọng để đưa ra quyết định tốt nhất.

Khi lựa chọn phương pháp ngừa thai, người sử dụng nên cân nhắc một số điều sau:

  • Tình trạng sức khỏe của cá nhân.
  • Mong muốn cho con trong tương lai.
  • Tần suất quan hệ tình dục và số lượng bạn tình.
  • An toàn và hiệu quả của phương pháp tránh thai được lựa chọn.
  • Mức độ thoải mái của bản thân với phương pháp tránh thai đã chọn.

Việc tìm hiểu rõ các biện pháp ngừa thai là điều mà cả nam và nữ giới cần quan tâm. Hiện nay có rất nhiều phương pháp tránh thai an toàn, hiệu quả. Dưới đây là những biện pháp phổ biến, an toàn giúp các cặp đôi có thể chủ động trong việc chăm sóc sức khỏe sinh sản của mình.

Các phương pháp tránh thai an toàn và hiệu quả hiện nay

Thuốc tránh thai

Một trong các biện pháp tránh thai được nhiều người sử dụng hiện nay là thuốc tránh thai. Đây là sự kết hợp giữa Hormone Estrogen và Progestin hay chỉ duy nhất thành phần Progestin, có tác dụng ngăn ngừa khả năng mang thai hiệu quả. Nếu sử dụng đúng chỉ định, có thể đạt hiệu quả cao trong vấn đề tránh thai và một số lợi ích khác:

  • Cải thiện triệu chứng chuột rút trong thời kỳ kinh nguyệt.
  • Giảm tình trạng viêm nhiễm vùng chậu, loãng xương.
  • Hỗ trợ điều trị mụn trứng cá.
  • Có khả năng phòng chống ung thư, mang thai ngoài tử cung.
  • Giúp làm giảm triệu chứng của hội chứng tiền kinh nguyệt, thiếu máu do thiếu Sắt.

Tuy nhiên, trong quá trình sử dụng thuốc, cần tuân thủ theo chỉ định của bác sĩ, hạn chế xuất hiện một số tác dụng phụ không mong muốn như: đau vú, buồn nôn, chóng mặt, thay đổi tâm trạng, cân nặng,… Ngoài ra, thuốc có thể không đạt hiệu quả cao với những đối tượng đang sử dụng các nhóm thuốc sau:

  • Thuốc kháng sinh, chống nấm.
  • Thuốc điều trị HIV.
  • Thuốc phòng chống động kinh.
  • Sử dụng cây cỏ ban.

Sử dụng bao cao su

Bao cao su hoạt động trên cơ chế ngăn cho dịch và tinh dịch của người đàn ông xâm nhập vào bên trong tử cung của người phụ nữ. Những tưởng bao cao su chỉ dành cho phái mạnh thì thực chất nữ giới cũng có những loại bao cao su riêng.

  • Đối với nam giới, bao cao su được trùm kín toàn bộ “cậu nhỏ”. Lưu ý cho các quý ông khi chọn bao cao su cần chọn kích thước phù hợp, nếu bao nhỏ hơn so với kích thước dương vật sẽ dễ bị rách trong khi quan hệ và nếu rộng sẽ dễ tuột, lúc đó hiệu quả tránh thai không cao và không đủ để bảo vệ bạn khỏi những bệnh truyền nhiễm qua đường tình dục.
  • Với nữ giới bao cao su gồm có hai vòng tròn ở 2 đầu. Đầu bên trong là một vòng nhỏ di động để bạn gái có thể dễ dàng cho vào trong âm đạo, đầu còn lại là một vòng tròn lớn hơn để giữ bao không bị tuột vào bên trong khi quan hệ, đồng thời che phủ vùng “cô bé” cũng như trùm kín “cậu nhỏ” khi giao hợp, ngăn không cho tinh trùng tiếp xúc với trứng.

Thuốc tránh thai khẩn cấp

Đây là một biện pháp để tránh mang thai ngoài ý muốn sau khi người nam và người nữ quan hệ tình dục không sử dụng biện pháp tránh thai hoặc có sử dụng nhưng gặp sự cố. Viên thuốc tránh thai khẩn cấp là loại chỉ chứa progestin. Với loại một viên chứa 1,5mg levonorgestrel hoặc 3mg norgestrel bạn chỉ cần uống một viên (liều duy nhất).

Với loại 02 viên với mỗi viên chứa 0,75 mg levonorgestrel, liều dùng sẽ uống 2 lần, cách nhau 12h hoặc bạn có thể uống 1 lần 2 viên. Tuy nhiên, với phương pháp này có thể gây rối loạn kinh nguyệt, hiệu quả của phương pháp này đạt 75% nếu uống trong 72h đầu tiên, nếu uống sau 72h thì hiệu quả sẽ không cao.

Đặt vòng tránh thai

Đặt vòng tránh thai là biện pháp ngừa thai đạt độ hiệu quả khá cao (97%-99%). Vòng tránh thai hay dụng cụ tử cung (Intra Uterine Device – IUD) là thiết bị tránh thai có hình chữ T được đặt trong tử cung của người phụ nữ có vai trò như một vật cản có hiệu quả tránh thai trong một thời gian dài.

Có 3 nhóm IUD là IUD trơ, IUD chứa đồng, IUD phóng thích chậm progestogen.

  • IUD trơ xuất hiện từ thập niên 60 của thế kỷ trước, đây là dụng cụ bằng nhựa dẻo được đặt vừa khít vào tử cung, tuy nhiên hiệu quả ngừa thai không cao nên hiện nay 2 dụng cụ tử cung thường được sử dụng là IUD chứa đồng và IUD phóng thích chậm progestogen.
  • Vòng tránh thai phóng thích chậm progestogen được đặt vào bên trong tử cung. Trong vòng này chứa nội tiết và nó giải phóng một lượng nhỏ progestin mỗi ngày vào cơ thể để phòng tránh mang thai. Thời hạn của vòng tránh thai này có thể kéo dài từ 3-6 năm.
  • Vòng tránh thai đồng là một dụng cụ nhỏ có hình dạng chữ “T” Bác sĩ đặt nó vào bên trong tử cung. Loại vòng này có thể tồn tại trong tử cung của bạn đến 10 năm.
Đặt vòng tránh thai là biện pháp được nhiều chị em áp dụng

Cấy que tránh thai

Que tránh thai là một thanh nhựa nhỏ có chứa nội tiết, que sẽ được cấy ở dưới da cánh tay. Nội tiết này khi xâm nhập vào cơ thể sẽ có tác dụng ức chế sự rụng trứng, làm cho nội mạc tử cung mỏng lại và tăng dịch nhầy ở tử cung khiến dịch nhầy đặc hơn, ngăn cho tinh trùng không thể xâm nhập vào bên trong.

Khi cấy que ngừa thai, bạn sẽ được gây tê ở mặt bên trong cánh tay không thuận. Sau đó bác sĩ sẽ dùng một dụng cụ chuyên biệt để luồn que cấy dưới da tay. Đây là một thủ thuật khá nhẹ nhàng, ít đau đớn và nhanh chóng. Việc tháo bỏ que cũng dễ dàng khi bác sĩ sẽ gây tê mặt trong cánh tay và dùng dụng cụ gắp ra que ra. Với phương pháp này hiệu quả được đánh giá ở mức khá cao.

Sử dụng thuốc diệt tinh trùng

Thuốc diệt tinh trùng tinh trùng là một chế phẩm hóa học, được đặt vào âm hộ người phụ nữ trước khi bắt đầu quan hệ tình dục. Đây được đánh giá là phương pháp tránh thai an toàn trong các biện pháp tránh thai khi thực hiện quan hệ tình dục. Bên cạnh đó, chúng còn có tác dụng “cấp nước”, hạn chế tác dụng phụ, không gây hại đến sức khỏe sinh sản cũng như sữa mẹ trong thời kỳ cho con bú,…

Tuy nhiên, đối tượng có nhu cầu cân nhắc trước khi tiến hành sử dụng, bởi chúng thường có một số hạn chế không mong muốn sau:

  • Gây kích ứng cho cả nam và nữ nếu sử dụng nhiều lần trong ngày.
  • Có thể làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn đường tiểu cho phái nữ và bạn tình.
  • Môi trường pH bên trong âm đạo mất tính ổn định, cân bằng.

Miếng dán tránh thai

Miếng dán tránh thai là dạng thuốc hấp thụ qua da, không qua đường tiêu hóa được dán trực tiếp lên da và giải phóng liên tục hormone giúp ngăn ngừa có thai nhờ ngăn rụng trứng. Với tỷ lệ hiệu quả tới 95%, rất nhiều phụ nữ nhận thấy đây là biện pháp thích hợp.

Miếng dán mỏng, có màu nâu be và có kích thước khá nhỏ chỉ khoảng 4,5 x 4,5cm. Bạn có thể dán vào vùng da ở bụng dưới, ở mông hay ở phần trên của cơ thể vào ngày đầu tiên của kỳ kinh, miếng dán có tác dụng suốt 7 ngày liên tiếp.

Miếng dán này có nguyên lý phân phối liên tục hai hormone tổng hợp là progestin và estrogen, tương tự với hormone được cơ thể sản sinh tự nhiên. Miếng dán hoạt động bằng cách ngăn cản sự rụng trứng ở người phụ nữ. Nếu trứng không rụng thì tinh trùng không thể thụ tinh và không thể có thai. Miếng dán cũng làm chất nhầy cổ tử cung đặc lại khiến cho tinh trùng khó xâm nhập vào để gặp trứng.

Tính ngày rụng trứng theo chu kỳ kinh nguyệt

Đây là một phương pháp tránh thai tự nhiên, dành cho phụ nữ có kinh nguyệt đều đặn mỗi tháng từ 28-32 ngày. Phương pháp này dựa theo cơ chế phóng noãn của trứng và thời gian sống của trứng sau khi rụng. Thông thường, trứng sau khi rụng chỉ sống được khoảng 12h nếu không được thụ tinh sẽ chết. Tinh trùng có thể sống trong tử cung được 2-5 ngày. Vì vậy xác định được ngày phóng noãn sẽ giúp bạn chủ động trong việc tránh thai.

Với một chu kỳ kinh nguyệt đều đặn các tháng từ 28-32 ngày, thời điểm trứng rụng sẽ rơi vào ngày giữa tháng là khoảng ngày thứ 14 – 15 của chu kỳ kinh. Dựa vào chu kỳ này có thể chia làm 3 khoảng như sau:

  • Khoảng tương đối an toàn: Đây là khoảng được tính từ ngày bắt đầu có kinh nguyệt cho đến ngày thứ 9 của chu kỳ kinh. Nếu bạn và đối tác có quan hệ trong thời gian này thì vẫn có khả năng có thai và tỷ lệ này rất thấp.
  • Khoảng không an toàn: Khoảng thời gian này được tính từ ngày rụng trứng cộng hoặc trừ thêm 6 ngày trước và sau. Hiểu đơn giản là nếu chu kỳ kinh là 28 ngày thì ngày trứng rụng trứng sẽ được tính là ngày thứ 14, vì vậy ngày không an toàn sẽ là từ ngày thứ 10 của chu kỳ kinh đến ngày thứ 20. Quan hệ tình dục trong những ngày này nguy cơ mang thai sẽ rất cao, có thể lên đến 90%.
  • Khoảng an toàn: Được tính từ ngày thứ 20 tới ngày đầu tiên của kỳ kinh. Lúc này vì trứng đã rụng nên tinh trùng sẽ không thể thụ thai được.

Xuất tinh ngoài

Với phương pháp này thì trước khi xuất tinh, người nam sẽ rút cậu nhỏ ra ngoài để giảm bớt hoặc hạn chế số lượng tinh trùng phóng vào bên trong âm đạo, một lưu ý là dương vật phải ở xa âm đạo khi rút ra. Tuy nhiên đây được khuyến cáo là biện pháp có nhiều rủi ro.

Mặc dù trong quá trình có quan hệ tình dục, dù người nam chưa có xuất tinh nhưng vẫn luôn có một lượng tinh dịch rò rỉ ra ngoài từ dương vật. Khi hưng phấn, đàn ông sẽ tiết ra một chất lỏng trong suốt có tác dụng như một chất bôi trơn khi quan hệ. Chất lỏng này có thể chứa tinh trùng và nếu không may chúng sẽ bơi thẳng đến trứng để thụ tinh.

Triệt sản vĩnh viễn (cả nam và nữ)

Đây là phương pháp cho những cặp vợ chồng khi họ đã có đủ con theo mong muốn hoặc họ không muốn mang thai nữa. Ở phụ triệt sản là phương pháp thắt ống dẫn trứng, còn ở nam là thắt ống dẫn tinh.

Thắt ống dẫn tinh là một tiểu phẫu đơn giản, với phương pháp đốt điện hoặc laser một phần ống dẫn tinh sẽ được cắt bỏ và bít 2 đầu ống lại nhằm ngăn tinh trùng đi ra ngoài để thụ thai với trứng.

Thắt ống dẫn trứng là phương pháp triệt sản nữ, có nhiều cách để thực hiện phương pháp này như buộc ống, cắt rời hoặc dùng kẹp kim loại hay vòng nhựa để thắt lại. Phẫu thuật này không ảnh hưởng đến chu kỳ kinh nguyệt của chị em và phương pháp này không đem lại hiệu quả 100%, có 1 số ít trường hợp vẫn mang thai lại tuy nhiên con số này rất hiếm.

Phương pháp ngừa thai nào an toàn nhất?

Thực tế không có cách tránh thai an toàn nhất vì mỗi phụ nữ phù hợp với một hoặc một số cách ngừa khai thác nhau. Tuy nhiên, có nhiều cách tránh thai an toàn bạn có thể áp dụng để vừa không ảnh hưởng đến đời sống chăn gối, vừa đạt hiệu quả ngừa thai như mong đợi và bảo vệ bản thân khỏi các bệnh tình dục. Nếu cần thiết, bạn đừng ngần ngại nhờ đến lời khuyên của bác sĩ để có lựa chọn đúng đắn nhất.

Làm thế nào để biết tránh thai thành công?

Làm sao để biết mình không mang thai sau khi đã thực hiện các biện pháp tránh thai khi quan hệ? Để biết tránh thai có thành công hay không bạn có thể sử dụng que thử thai nhanh tại nhà để kiểm tra.

Thời gian kiểm tra có thể sau khoảng 14 ngày kể từ khi quan hệ không an toàn, hoặc bạn có thể theo dõi chu kỳ kinh nguyệt đối với người có chu kỳ kinh nguyệt đều. Nếu như chu kỳ kinh nguyệt đến trễ từ 1-2 tuần thì bạn có thể đi thử máu hoặc có thể siêu âm thai để biết chắc chắn rằng mình có đang có thai hay không.

Mỗi phương pháp tránh thai đều có những ưu và nhược điểm khác nhau. Tùy theo tình trạng sức khỏe, cơ địa mỗi người mà tác dụng của nó cũng khác nhau. Hay tham khảo ý kiến bác sĩ để biết phương pháp nào sẽ phù hợp với mình nhất nhé.